Achtergrondinformatie Motherhood Constellation
In de meeste IMH opleidingen in Nederland wordt de theorie van ‘The Motherhood Constellation’ van Daniel Stern uitgelegd. Door de tijd heen wordt gelukkig ook de rol van de vader steeds beter in beeld gebracht. Hoewel de vader niet zwanger is, weten we uit steeds meer onderzoek dat er naast mentale veranderingen ook allerlei fysieke veranderingen plaatsvinden. Zoals in het brein. En die veranderingen nemen toe, naarmate een vader meer zorgtaken op zich neemt. Veranderingen in het brein lijken ook te gelden voor anderen opvoeders die veel zorgtaken uitvoeren; zoals voor pleegouders, alsdus Chelsea Conaboy (2023).
Als het heel specifiek gaat over de term Fatherhood Constellation dan is hier beperkt onderzoek naar gedaan. Berman & Long (2021) beschrijven dat bij vaders het beschermen van moeder en kind ook een belangrijke aspect is. En dat kan zich in vele vormen uiten. Bijvoorbeeld door te zorgen dat er brood op de plank komt of door te zorgen dat het huis voldoet om veilig in te wonen. In die klinische praktijk horen we vaak terug dat vaders zich verantwoordelijk voelen om geld te verdienen. Skevaril & Presslorová concluderen in 2024 dat het vaderschap een langdurig en dynamisch proces is, waarbij de vaderidentiteit wordt gevormd door ervaringen en door vergelijkingen met de rol van de moeder.
In Nederland wordt er ook onderzoek gedaan naar het vaderschap met onder andere aandacht voor de hormonale en neurale processen die daar een rol in spelen. Lees hier meer informatie over dit onderzoek.
Transitie naar het ouderschap
De overgang naar het ouderschap wordt op verschillende manieren beschreven. Eén van die uitwerkingen is gedaan door Daniel Stern in ‘The Motherhood Constellation’. Recente beschrijvingen zijn gemaakt over The Fatherhood Constallation door Berman & Long (2021) en door Skevaril & Presslorová (2024). Omdat thema’s van zowel vader als moeder, veel overlap hebben, wordt er ook wel gesproken over Parenthood Constellation (Bron is onbekend). In het Nederlandse zorgstelsel wordt daarbij ook wel gesproken over de term ’transitie naar het ouderschap’.
Zoals al wordt aangegeven, zijn er verschillen tussen mannen en vrouwen in de overgang naar het ouderschap. Een belangrijk element hierbij is de biologische voorsprong die de moeder heeft ten opzichte van de vader. Het is essentieel om hier rekening mee te houden, zeker omdat dit verschil kan zorgen dat de driehoek tussen vader, moeder en baby uit balans kan raken.
Lees hier meer over driehoeken en systemische uitgangspunten.
Uitleg aan ouders
Vader en moeder worden is een ware overgang in je leven. Hoewel sommige ouders al heel lang een kinderwens hebben, wil dit niet zeggen dat het makkelijk is om je aan te passen aan de nieuwe situatie. Allerlei gevoelens en veranderingen poppen op, die je vooraf niet kon bedenken.
Daarom is er best veel geschreven over deze overgang. In dit filmpje leggen we uit wat we hier precies van weten.