Voor gemeenten – vanaf 2027
Elk gezin een eigen preventieve box mentale gezondheid
De ouderbox geeft (aanstaande) ouders al tijdens de zwangerschap uitleg, steun en een netwerk rond mentale gezondheid. Uitgereikt door de verloskundige die ze al kennen. Met de informatie uit de ouderbox, herkennen ouders klachten eerder en vinden ze sneller hulp.
✓Past bij Kansrijke Start
✓ Ontwikkeld met ouders
✓Pilot met steun van ZonMW
Wat is het idee?
Mentale klachten rond de geboorte komen veel voor en worden vaak te laat gesignaleerd
Veel ouders herkennen signalen van mentale klachten pas achteraf. Hulp komt dan laat, voelt te medisch en de behandeling is ineens heel ingrijpend. Terwijl er zoveel kennis is over vroegsignalering en preventie. De vraag is: hoe bereikt die kennis van professionals de ouders die het nodig hebben?
Daarom willen we dat én professionals handvatten hebben om beter te signaleren én we willen dat ouders zelf op tijd de juiste kennis hebben. Want vroeg erbij zijn loont. Voor ouders, voor kinderen en voor de zorgverzekeraar en het sociaal domein in jullie gemeente.
Sneller signaleren
23%
van de vrouwen heeft naar schatting psychische klachten tijdens of na de zwangerschap. Vaak zien ouders dit pas achteraf. Hulp blijft te lang uit, waardoor klachten door de tijd toenemen en zwaardere behandeling nodig is.
Bron: Trimbos-instituut, Monitor Mentale Gezondheid & Zwangerschap; IMH Nederland onderzoek onder ouders met ervaring (2022 | 2026)
Ook voor partners
1 op de 5
nieuwe moeders ervaart depressieve klachten. Ook vaders rapporteren symtomen: zo’n 7% heeft depressieve klachten rond de zwangerschap. Bij het aanhouden van mentale klachten, is het risico groter dat ook de partner overbelast raakt.
Bron: Trimbos-instituut, Monitor Zwangerschap 2023; Infographic Mentaal Gezonde Start
Effect op de baby
72%
van de maatschappelijke kosten van perinatale psychische problemen komt voort uit de negatieve gevolgen op de lange termijn voor het kind, zoals speciale onderwijsbehoefte, gedragsproblem en sociaal-emotionele problemen.
Bron: Brauer et al. (2014), Britse kostenstudie
Hoe het werkt
Elke zwangere en aanstaande ouder de juiste kennis
Ouders hoeven niet zelf aan te kloppen voor meer kennis over de mentale gezondheid van henzelf en die van hun (ongeboren) kind. De ouderbox komt naar hen toe, op een moment dat ze toch al zorg krijgen. Want de betrokken verloskundige, rijkt de box uit tijdens de zwangerschap. Zij geven de box mee, aan iedereen. Zonder selectie of vragenlijst.
Ouders openen de box en lezen in eenvoudige taal wat normaal is, welke signalen aandacht vragen en waar ze terechtkunnen indien er sprake is van mentale klachten. Via QR-codes in de ouderbox, komen ouders bij e-health, de online oudercommunity en bijeenkomsten met ervaringsdeskundigen en professionals.
En merken ouders bij zichzelf meer klachten op? Dan krijgen zij een aanvullende box en worden ze geholpen richting passende zorg.
Wat zit erin?
Een box die ouders bewaren
De precieze inhoud ontwikkelen we in de periode januari – april 2027 samen met ervaringsdeskundige vaders en moeders, met aandacht voor ouders die minder goed Nederlands lezen en/of een andere culturele achtergrond kennen. ZonMW financieert deze fase van ontwerpfase. Na deze ontwerpfase is het mogelijk om de ouderboxen uit te delen aan aanstaande ouders in jouw gemeente.
Hoe je dit uitdelen aanpakt en hoe we het effect hiervan meten, zullen we stap voor stap met je doornemen. Daarbij kan je eveneens meedoen aan effectiviteitsonderzoek dat ZonMW & IMH Nederland samen financieren, zodat je inzicht krijgt in wat de investering in het bereiken van ouders jouw gemeente oplevert.
Wat komt er in de ouderbox?
De pilot bij 4 Twentse gemeente (looptijd januari 2027 – juli 2028)
De ouderbox komt uit een pilot met steun van ZonMw. Vier Twentse Kansrijke Start gemeenten; Borne, Hengelo, Hof van Twente en Wierden, doen samen met hun verloskundige praktijken en ZiekenhuisGroep Twente mee om ruim 1000 Twentse ouders tijdens de zwangerschap van de juiste informatie te voorzien. Ontwerpbureau Reframing Studio ondersteunt dit proces op basis van de input van onder meer ervaringsdeskundige vader Bob Raadt en moeders Linda Eijssink en Saskia Assenbroek. Met wat we leren, maken we de box klaar voor andere regio’s.
Voor jullie gemeente
Wat de ouderbox jullie oplevert
Preventie die iedereen bereikt
Via de verloskundige bereik je bijna alle aanstaande ouders. In de pilot is het doel dat minstens 80% van hen een box krijgt.
Een concrete invulling van Kansrijke Start
De box sluit aan bij jullie lokale coalitie en is een mooie aanvulling op wat JGZ, ziekenhuiszorg en het sociaal domein al samen doen.
Minder druk op de zwaardere zorg
Ouders zelf herkennen klachten eerder en vinden sneller lichte steun. Dat helpt om onnodige instroom in de GGZ te voorkomen. Kinderen ervaren minder stress en dit verlaagd de instroom in jeugdzorg.
Onderbouwd en in ontwikkeling getoetst
De aanpak is onderdeel van het Perinatal, Parent & Infant Mental Health-zorgpad en wordt in de pilot onafhankelijk onderzocht..
Ontwikkel mee als partnergemeente
Spring in op de behoefte in de maatschappij om informatie via kant – en klare pakketten tot je te krijgen. Benut het enthousiasme van jonge ouders om het verrassingseffect te ervaren bij ‘unboxing’ en zorg daarmee dat alle ouders de kennis en middelen hebben om zelf aan de slag te gaan met mentale gezondheid voor hun gezin.
Pakketten
Kies wat bij jullie gemeente past
De prijs hangt af van het aantal geboortes en het pakket. In een kennismaking maken we samen een voorstel op maat.
Ouderbox
Ontlast de zorg
Ouderbox & online community
Maatwerk pakket
Meer dan één box
Van kinderwens tot peuter: een box voor elke fase
De ouderbox is de eerste uit een reeks. Op dezelfde manier ontwikkelen we boxen voor andere momenten waarop ouders steun goed kunnen gebruiken. Deze boxen zijn te gebruiken binnen de samenwerking en preventieve aanpak van Integrale Gezinspoli’s.
Veelgestelde vragen
Ouderbox
Wat is de ouderbox?
De ouderbox is een stevige doos voor (aanstaande) ouders over mentale gezondheid tijdens en na de zwangerschap. Een ouderbox heeft zijn eigen thema. Zo zijn er boxen gericht op de mentale gezondheid van ouders en kinderen, op psychische klachten van ouders, op onrustige baby’s of op de taal/spraak stimulering van jonge kinderen. In de ouderbox zitten materialen die door ouders met ervaringskennis als door professionals zorgvuldig geselecteerd zijn. Ouders lezen daarin wat normaal is, ontvangen leuke goodies, lezen welke signalen aandacht vragen en waar ze terechtkunnen als ze ouders zelf merken dat de spanning in huis oploopt. Via QR-codes komen ze bij e-health, een online oudercommunity en bijeenkomsten met andere ouders. De box is geen losstaand geheel, maar een onderdeel van een IMH-zorgpad die de reis van gezinnen van zwangerschap tot 6 jaar ondersteunt.
Voor wie is de ouderbox?
Voor alle aanstaande ouders in jullie gemeente, moeders, vaders en/of partners. Er is geen selectie vooraf: iedereen krijgt dezelfde box. Zo voelt niemand zich apart gezet en wordt praten over mentale gezondheid, familiegerichte zorg en gezonde ontwikkeling van kinderen heel gewoon.
Wie reikt de ouderbox uit?
Het uitreiken van de box kan per regio anders ingevuld worden. In principe is de insteek dat de verloskundige de box van mentale gezondheid, tijdens een gewone controle uitdeelt. Verloskundigen zien bijna alle aanstaande ouders al vroeg in de zwangerschap. De box over de taal/spraakontwikkeling kan via de GGD of de kinderopvang uitgedeeld worden. Je kan er als regio ook voor kiezen om de box op te laten sturen naar ouders.
Wanneer zijn de nieuwe ouderboxen klaar?
De Kinderwensbox, Box onrustige zuigeling, Slaapbox, Taalbox en Regulatiebox peuter zijn in ontwikkeling. We maken ze op dezelfde manier als de ouderbox: samen met ouders en professionals. Wil jullie gemeente meedenken als partner en wil je de ouderbox zo snel mogelijk live hebben. Laat het ons weten, dan gaan we daar tijd en ruimte voor maken.
Hoe kunnen we de ouderbox financieren?
De box past bij preventie en bij jullie lokale Kansrijke Start-aanpak. Gemeenten kijken daarom vaak naar budget voor preventie of voor de eerste 1000 dagen. De ouderboxen kunnen ook onderdeel worden van de Integrale Gezinspoli en vanuit die AZWA-gelden benut worden. We denken graag mee, ook over samenwerking met buurgemeenten of een zorgverzekeraar.
Kunnen we de ouderboxen ook met buurgemeenten in kopen?
Ja, dat kan. Een regio met meerdere gemeenten werkt vaak prettig, zoals in de pilot in Twente met vier gemeenten. Ouders gaan immers ook over de gemeentegrens naar hun verloskundige.
Wat gebeurt er met de gegevens van ouders?
Voor het ontvangen van de ouderbox hoeven ouders niets in te vullen. Kiezen ze voor de online community, dan maken ze zelf een account aan en besluiten zelf welke informatie ze daarbij willen delen.
Is de ouderbox ook geschikt voor ouders die minder goed Nederlands lezen?
Daar besteden we bij het ontwerp bewust aandacht aan, samen met ervaringsdeskundige ouders. Zo is de box ook bruikbaar voor ouders met een migratieachtergrond of beperkte leesvaardigheid.
Is de ouderbox ook geschikt voor ouders van andere culturele achtergronden?
De ouderboxen worden cultuursensitief gemaakt, waarbij de materialen ook in meerdere talen beschikbaar worden gemaakt.
Wat is het verschil tussen de 2 boxen mentale gezondheid van ouders?
Er is één ouderbox is voor alle aanstaande ouders. Het doel is dat alle ouders meer leren over preventieve gezondheid en mentale veerkracht. Daarnaast is er een aanvullende box voor ouders die al meer psychische klachten hebben. Ouders en professionals zoals de verloskundige signaleren dit en geven de aanvullende box mee. Daarin zit extra steun en hulp bij de weg naar passende zorg.
Wat zit er in de box?
Uitleg in eenvoudige taal over mentale gezondheid rond de geboorte, QR-codes naar e-health, toegang tot de online oudercommunity en een uitnodiging voor ouderbijeenkomsten. Er zitten goodies in, om ouders uit te nodigen om de box uit te pakken en de informatie te leren kennen. De precieze inhoud verschilt per box en ontwikkelen we samen met ervaringsdeskundige ouders. De box zelf is ook te gebruiken als herinneringsbox.